De Geest Achter het Scherm — De Metafysica van de Held in The Elder Scrolls
Wanneer je opnieuw terugkeert naar de wereld van de The Elder Scrolls-spellen, is het gemakkelijk om de bekende structuur te voelen: starten in de gevangenis of op het schavot, profetieën, sleutelplotpunten die niet kunnen worden omzeild, en om je heen een overvloed aan 'vrije' kleine keuzes. Na honderden uren en herhaling wilde ik de vraag niet stellen van 'wie zijn deze helden', maar 'wat doen ze in de wereld en waarom herhaalt de wereld zo moeizaam hun verhalen'.
In dit artikel stel ik een gedachte-experiment voor en de bijbehorende analyse. Dit is geen poging om het canonieke verhaal te herschrijven, maar een aanbod om naar de serie te kijken als een ingenieurmodel van de wereld met de taak om te begrijpen hoe zo'n model de herhalende spelelementen en verhaalmethoden verklaart. Daarom vraag ik je om het onderstaande niet te beschouwen als een lezing op een conventie, maar als een avondje doorhalen met vrienden, wanneer we al een beetje te veel honing hebben genuttigd en besloten hebben dat draken bugs in de matrix zijn.
Wat precies bied ik aan en waarom is dit belangrijk.
Stel je voor dat er slechts één held in de serie is en dat dit niet zomaar een personage is, maar een functioneel element van de wereld. Het klinkt vreemd, maar als je deze mogelijkheid toelaat, opent zich een grappig perspectief: deze held is niet gewoon een drager van het lot, maar een stabilisatiemechanisme dat wordt geactiveerd waar de realiteit begint te scheuren.
Waarom is dit überhaupt belangrijk? Omdat deze kijk onverwacht alles wat eerder als onsamenhangend of subjectief leek, in één beeld samenbrengt: de startscènes die onder de controle van de game staan, de 'onveranderlijkheid' van sleutelgebeurtenissen, de beperkingen van quests, zelfs de gebruikelijke spelelementen. Dit begint eruit te zien als tekenen van systeemwerking, en niet gewoon als 'spelmachines'.
Laten we even vergeten over de 'canon' en de 'intenties van de ontwikkelaars' en ons voorstellen dat de wereld van The Elder Scrolls precies zo is ingericht: als de helden in TES eigenlijk één held zijn, niet de uitverkorene, maar een functie; dan zijn de daedra niet almachtige goden van de 'Chaos', maar geïnteresseerde waarnemers; en de gevangenis aan het begin is niet gewoon een plotpunt of een traditie, maar een quarantäne. Als je bereid bent om dergelijke voorwaarden te accepteren, zal ik verder alleen maar laten zien hoe deze hypothese de bekende scènes, mechanieken en verhaallijnen in één geheel verbindt. En aan het einde keren we terug naar de realiteit en trekken we onze conclusies.
Waar komt dit idee vandaan.
Ik heb mezelf een eenvoudige taak gegeven: de romantiek van de uitverkoren te verwijderen en te kijken wat er overblijft. En het bleek dat er een niet minder dramatisch beeld overblijft. De held verschijnt daar waar de belangen van verschillende machten botsen, en wordt zelf het resultaat van deze botsing.
Terwijl ik de in-game boeken herlas, bekeek ik de startscènes van de drie belangrijkste spellen opnieuw, markeerde ik momenten die niet konden worden veranderd, vergeleek het met de mechanieken: opslagen, beperkingen in dialogen, de onmogelijkheid om plot punten te omzeilen, en zocht naar herhalende patronen. Het resultaat was het idee dat de veronderstelde held in de spellen geen onsterfelijke zwervende of een goddelijke geschenk is, maar een product van het systeem. En alles begint met de 'Monomyth'.
1. De Drakenbreuken als een alarmsignaal voor de wereld.
In de legendes zijn er Drakenbreuken: een situatie waarin de tijd lokaal scheurt en tegelijkertijd tegenstrijdige versies van verhalen bestaan. In onze theorie veronderstellen we dat dit niet zomaar een 'grappige plotwending' is om alle eindes van Daggerfall canoniek te maken, maar een existentiële dreiging: als causaliteit verdwijnt, stopt de wereld met een wereld te zijn. In het geval van een breuk naar wat men 'De Deformatie van het Westen' noemt, is het mogelijk om deze te lokaliseren, maar tegen de prijs van lineariteit in gebeurtenissen. Maar dergelijke bedreigingen zijn niet uniek, uit de bekende legendes, kunnen we nog twee andere herinneren en ze kunnen allemaal een bedreiging vormen voor de weefsel van de geschiedenis.
Wanneer dergelijke scheuren verschijnen, voelt de orde pijn. Zijn naam is Akatosh. Niet zomaar een draak en niet gewoon een god: in de mythe is hij degene die verbonden is met het verloop van de tijd zelf. En wat doet Akatosh als antwoord op de breuk? Hij bidt niet tot anderen en wacht niet, maar handelt als een ingenieur.
2. Wat deed Akatosh en waarom.
Akatosh ziet: het weefsel van de tijd scheurt. De oplossing is niet om de naad gewelddadig te trekken (dit kan alles alleen maar nog verder scheuren), maar om deze met een 'naald' te doorsteken, die door alle 'lagen van de tijd' tegelijk gaat. In onze legende is deze 'naald' een instrument van orde: een entiteit die bedoeld is als een anker, in staat om in verschillende tijdsfractie tegelijk aanwezig te zijn en samenhang te behouden.
Maar om zo'n 'naald' überhaupt te laten werken, heeft hij een draad nodig — iets dat niet aan de chaos onderhevig is en niet samen met de wereld uiteenvalt. Wat als we dit de 'Essentie van de Draak' noemen — een soort interne kompas dat de realiteit voorkomt in te storten. Het is natuurlijk een metafoor, maar het werkt mooi. Dankzij deze entiteit bestaat het instrument niet alleen in de wereld, maar houdt het de wereld ook bij elkaar van waar gebeurtenissen beginnen te scheuren, en deze entiteit trekt ze terug naar één lijn. Eenvoudig gezegd, het is niet 'de ziel van de draak' of 'het bloed van de draak' in letterlijke zin, maar een afdruk van het principe van de tijd zelf, een stukje van die kracht die ervoor zorgt dat gebeurtenissen na elkaar komen en niet door elkaar.
Als we het heel gewoon zeggen: de essentie van de draak is een stabilisatiefunctie. Het geeft geen bevel wat er gedaan moet worden, maar laat de realiteit niet helemaal zijn vorm verliezen.
Hier is de motivatie van Akatosh pragmatisch: de integriteit van de chronologie behouden. Het is geen drama over een goede god, maar een ingenieursbehoefte: beter om een gecontroleerd 'ding' te hebben, grof ingebracht in het weefsel van de tijd, dan een rafelige stof van geschiedenis. Maar, de essentie is slechts een functie, die een drager nodig heeft.