Diablo - een cultspel in het hack'n'slash genre, uitgebracht door Blizzard op 31 december 1996. Het is zonder overdrijving een mijlpaal in de game-industrie en heeft gedurende vele jaren de ontwikkeling van het genre bepaald. Diablo heeft een ongeofficialiseerde uitbreiding Hellfire, uitgebracht in 1997 door Sierra Entertainment, en twee officiële vervolgspellen. Diablo II kwam uit in 2000, de derde deel bevindt zich momenteel in de fase van interne bèta-test.
Diablo biedt de speler de kans om het duistere gotische fantasy-universum binnen te gaan. Het spel speelt zich af in het westelijke koninkrijk Kanduras, waar donkere wolken zich hebben samengepakt. In het epicentrum van de storm ligt het kleine stadje Tristram. Vreselijke monsters en beesten hebben de ondergrondse kathedraal overspoeld, die ’s nachts naar boven komen en onschuldige burgers doden. Veel inwoners hebben Tristram verlaten en slechts een handvol dappere (of dolle) mensen houdt het leven in de stad brandende. Hun ooit rechtvaardige koning is gek geworden, zijn favoriete zoon is verdwenen in de doolhoven onder de kathedraal, en de aartsbisschop verzwijgt iets. Ondertussen branden er steeds vreemdere lichten in de ramen van de kathedraal, wiens fundament is gebouwd op de ruïnes van een oud klooster, en de geluiden die daar vandaan komen, zijn zelfs angstaanjagend voor degenen die het risico wagen om te blijven. De oplossing ligt in het hart van de duistere ondergrondse, maar slechts weinigen durven naar beneden te gaan. Jij moet ontdekken wat achter al deze nachtmerries schuilgaat en de diepste niveau van het doolhof bereiken om antwoorden op je vragen te vinden...
De speler kan Diablo spelen als een van de drie unieke personages, die representaties zijn van de standaard archetypes in rollenspellen: de Krijger, de Schurken en de Magiër. De Krijger, zoals je zou verwachten, is een meester in de close-combat en gaat goed om met alle soort houwelen, van korte zwaarden tot zware bijlen. Hij kan ook wapens repareren. De Magiër, in tegenstelling tot de Krijger, heeft weinig kennis van wapens, maar kan uitstekend toveren en vijanden vernietigen met spreuken van drie types: magische, vuurkracht en elektrische. Bovendien kan de Magiër staf opnieuw opladen. De Schurken geeft de voorkeur aan afstand houden van vijanden, net als de Magiër, en schiet behendig met haar boog. Daarnaast kan zij vallen onschadelijk maken.
Naarmate ze zich ontwikkelen, krijgen de personages ervaring voor verslagen monsters en groeien in niveau. Voor elk nieuw niveau krijgt de held punten die hij kan toewijzen aan 4 parameters: kracht, magie, behendigheid en levenskracht. Helden kunnen nieuwe spreuken leren door magieboeken te lezen en rollen te vinden. In het ondergrondse doolhof en in de winkels van handelaars wachten hen talloze soorten uitrusting, waarmee ze monsters nog sneller en efficiënter kunnen afslachten.
Hoewel de verschillen tussen de personages in veel opzichten kunstmatig waren en individuele leveling in wezen niet bestond, werd de game goed ontvangen door gamers, grotendeels dankzij de rijke dynamische gameplay. In tegenstelling tot klassieke RPG's, waar de nadruk lag op dialogen en de ontwikkeling van karakter, ligt in Diablo de focus op gevechten en het verbeteren van de karakterstatistieken.
De gameplay van Diablo gebruikt verschillende willekeurige generatoren. Ten eerste worden de niveaus van de ondergrondse (met uitzondering van quest-locaties) altijd opnieuw gegenereerd, zodat de speler in wezen elke keer een nieuw doolhof doorloopt. Deze eigenschap van de gameplay werd actief gebruikt in de vervolgspellen en is feitelijk een van de visitekaartjes van de serie geworden. Ten tweede komt de speler elke keer verschillende typen monsters tegen. In Diablo zijn er ongeveer 20 soorten monsters, elk met 3-4 variaties, plus unieke monsters. Voor elk spel worden vijanden willekeurig geselecteerd, rekening houdend met het niveau van de ondergrondse. Ten derde wordt voor elke spelsessie een eigen set quests gegenereerd. Van de 16 beschikbare quests zijn slechts de 2 eindquests verplicht, de andere kunnen variëren. En tot slot, uitrusting en voorwerpen, waarvan er in het spel heel veel waren, vielen ook compleet willekeurig van verschillende monsters na hun dood en uit kisten/vaten/podiums.
Het moet gezegd worden dat Blizzard de motivatie van de speler zeer fijngevoelig heeft opgepakt, en gamers, terwijl ze probeerden alle quests te voltooien en alle soorten unieke uitrusting te verzamelen, lange tijd in de game konden blijven hangen door deze steeds opnieuw te doorlopen. Dit werd ook bevorderd door multiplayer. Spelers konden zich aansluiten in partijen van maximaal 4 personen om samen monsters te doden, zowel via een lokaal netwerk als via het speciale Battle.net-systeem.
De graphics en de muziek in het spel zijn uitstekend in het creëren van een unieke duistere sfeer van de stad, die onder de invloed van de krachten van de duisternis is gekomen. Op alle 4 typen niveaus klinkt een eigen muzikaal thema, waardoor je volledig in het spel kunt duiken, en de geweldige graphics van die tijd benadrukken alleen de kwaliteiten van Diablo.
Het spel won onmiddellijk de sympathie van gebruikers en verspreidde zich over de wereld in miljoenen oplages, met hoge beoordelingen van zowel critici als spelers zelf. Het leidde ook tot de opkomst van een groot aantal kloons, die echter niet in staat waren om de hoge standaard die het team van Blizzard North had gezet, te overtreffen.